दाङ,१८ फागुन । लुम्बिनी प्रदेश सरकारले सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहमाथि थप वनपैदावार शुल्क लगाएको भन्दै सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ, लुम्बिनीले अनिश्चितकालीन धर्ना सुरू गरेको छ। प्रदेश सरकारको प्रशासनिक केन्द्र देउखुरीमा महासंघका प्रतिनिधिहरू विरोधमा उत्रिएका छन्।

महासंघकी अध्यक्ष कल्पना भण्डारीका अनुसार संघीय कानूनले उपभोक्ता समूहलाई आवश्यक स्वायत्तता प्रदान गरे पनि प्रदेश सरकारले आर्थिक भार थप्ने नीतिहरू अघि सारेको छ। “हामीले पटक–पटक आवाज उठाउँदा पनि सुनुवाइ नभएपछि धर्नामा बस्न बाध्य भयौं,” उनले भनिन्।

नेपाल सरकारको वन ऐन २०७६ अनुसार सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहलाई ८५ प्रतिशत वन व्यवस्थापन अधिकार दिइएको छ। संघीय कानूनी प्रावधानअनुसार उपभोक्ता समूहले वनपैदावार निःशुल्क वा न्यूनतम शुल्कमा आफ्ना सदस्यलाई वितरण गर्न सक्ने तथा बिक्री गर्न पाउने अधिकार राख्छन्।

तर, लुम्बिनी प्रदेश सरकारले आर्थिक ऐन २०८१ को दफा १३ अनुसार सामुदायिक वन समूहको आन्तरिक आयको १० प्रतिशत र बाह्य आयको २५ प्रतिशत प्रदेश सरकारको सञ्चित कोषमा बुझाउनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। महासंघका अनुसार सामुदायिक वन समूहले स्थानीय तहलाई पहिल्यै १० प्रतिशत शुल्क तिरिरहेका छन् र नेपाल सरकारलाई आयकरसमेत बुझाउँदै आएका छन्। यस्तो अवस्थामा प्रदेश सरकारले थप आर्थिक भार लाद्नु अन्यायपूर्ण भएको महासंघको दाबी छ।

महासंघले लुम्बिनी प्रदेशको वन ऐन २०७८, वन नियमावली २०७९, र वन संवर्द्धन कार्यविधिमा संघीय कानूनसँग बाझिने प्रावधान रहेको भन्दै ती व्यवस्थामा आवश्यक संशोधनको माग गरेको छ।

सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघले प्रदेश सरकारलाई संघीय कानूनी ढाँचाअनुसार वन समूहलाई स्वायत्तता प्रदान गर्न, उनीहरूको कार्ययोजनामा अनावश्यक हस्तक्षेप नगर्न, र वन संरक्षणको नाममा समुदायलाई आर्थिक भार नथप्न आग्रह गरेको छ।

सुनसरी,१६ फागुन । लगातार दुई दिनसम्म परेको असिनासहितको हुरीबतासले सुनसरीका किसानले लगाएको केराखेतीमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। हुरीका कारण इनरूवा, भोक्राहा नरसिंह, गढी गाउँपालिका, हरिनगर र देवनागञ्ज क्षेत्रका अधिकांश केराका बोट ढलेका छन्।

भोक्राहा नरसिंह गाउँपालिका–२ का किसान जब्बार मियाँले १४ बिघा क्षेत्रफलमा सामूहिक केराखेती गरेका थिए। करिब ५० लाख रुपैयाँ लागतमा गरिएको यो खेती हुरीबतासका कारण तहसनहस भएको छ। मियाँले बताएअनुसार दुई महिनापछि बजार पठाउन मिल्ने अवस्थामा रहेका केरा नष्ट हुँदा किसानलाई ठूलो आर्थिक क्षति पुगेको छ।

उनकै जस्तै इनरूवा–८ का खुर्सीद अन्सारीले दुई बिघामा नौ लाख रुपैयाँ लगानी गरेर केराखेती गरेका थिए। तर, हुरीका कारण उनको खेतमा लगाएको अधिकांश केराका बोट ढलेका छन्। “लगानी उठाउने आशामा थियौं, तर प्राकृतिक प्रकोपले सबै नोक्सान गर्‍यो,” उनले भने।

इनरूवा केरा पकेट समितिका अध्यक्ष हरि मेहताका अनुसार सुनसरीका विभिन्न स्थानमा गरी करिब १०० बिघा क्षेत्रफलमा गरिएको केराखेतीमा व्यापक क्षति पुगेको छ। “करिब एक करोड रुपैयाँ बराबरको केराखेती नष्ट भएको छ,” मेहताले बताए।

हुरीबतासका कारण केवल केराखेती मात्र नभई गहुँ र मकै खेतीमा पनि क्षति पुगेको स्थानीय किसानहरू बताउँछन्। किसान श्यामकुमार यादवका अनुसार यस वर्ष सुनसरीमा केराखेतीमा अहिलेसम्मकै ठूलो नोक्सानी भएको छ।

कृषि ज्ञान केन्द्र इनरूवा सुनसरीका प्रमुख निलकमल सिंहका अनुसार जिल्लामा वार्षिक रूपमा ५२० हेक्टर (१,००० बिघा) क्षेत्रफलमा केराखेती हुँदै आएको छ। “हुरीबाट भएको क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन गरिँदै छ, आवश्यक राहतका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरिनेछ,” उनले जानकारी दिए।

दाङ,१६ फागुन। तुलसीपुर चेम्बर अफ कमर्सको आयोजना । तुलसीपुर-६ स्थित हात्तिखौवामा जारी महोत्सवमा आज पनि चर्चित कलाकारहरुको प्रस्तुति रहने भएको छ।

स्वरोजगार आत्मनिर्भरता हाम्रो आधार शहरदेखि गाउँसम्म व्यापार विस्तार” भन्ने मुल नाराका साथ सुरु भएको दोस्रो कृषि, पर्यटन, सांस्कृतिक तथा व्यापारिक महोत्सव-२०८१मा शुक्रबार चर्चित लोकदोहोरी गायक कृष्ण रेउले,नरेश खाती,गायिका ,रेश्मा पुन,आशा वि.सी.,शिवा संगीत ,दोषहरण चौधरी , गीता सेन्चुरी लगायतका कलाकारहरुको प्रस्तुति रहने सांस्कृतिक संयोजक सन्तोष खड्काले जानकारी दिए।

तुलसीपुर चेम्बर अफ कमर्स आयोजनामा जारी महोत्सवमा दर्शकहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति देखिएको छ। महोत्सवमा कृषि, व्यापार, तथा मनोरञ्जनका विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन्। आज चर्चित कलाकारहरूको प्रस्तुति रहने भएकाले थप दर्शक आकर्षित हुने आयोजकको विश्वास छ।

सोह्रौं दिनको मुख्य आकर्षणका रूपमा राष्ट्रिय कलाकारहरूको धमाकेदार प्रस्तुति रहनेछ भने स्थानीय कलाकारहरूका प्रस्तुति, लोकदोहोरी, सामूहिक लोकनृत्य, बालउद्यान, आकर्षक थारु गाउँ, रोटे पिङ लगायतका मनोरञ्जनात्मक गतिविधिहरू समेत रहनेछन्।

दाङ,१४ फागुन । तुलसीपुरमा जारी दोस्रो तुलसीपुर औद्योगिक, व्यापारिक तथा पर्यटन महोत्सवको १४औं दिन बुधबार दर्शकहरूको अत्यधिक भिड रहेको थियो । चर्चित लोकदोहोरी गायिका ज्योति मगर र गायक तथा कलाका टंक तिमिल्सिनाको दमदार प्रस्तुतिले माहोल झन् उत्साहपूर्ण बनाएको थियो।

महोत्सव मूल आयोजक समितिका अनुसार आज महोत्सवमा करिब ३५ हजार बढी दर्शक सहभागि रहेका थिए।

बुधबारको कार्यक्रममा लोकदोहोरीका चर्चित गायक गायिकाहरूको प्रस्तुति र चर्चित उद्घोषिकाको आकर्षक उद्घोषण महोत्सवको विशेष आकर्षण बने। हजारौं दर्शकको उपस्थिति रहेकाले महोत्सव स्थलमा टेक्ने ठाउँसमेत बाँकी नरहेको देखिन्थ्यो।

गायिका ज्योति मगरले “उइमुलाको सिन्की, मादलु घुम्न” लगायतका आफ्ना चर्चित गीतहरू प्रस्तुत गरिन्। उता, गायक टंक तिमिल्सिनाले “मन माया” लगायतका लोकप्रिय गीत गाएर दर्शकलाई झुमाए। उनीहरूका प्रस्तुतिहरू सुन्नकै लागि हजारौं दर्शक महोत्सव स्थल पुगेका थिए।

दर्शकहरूको चाप यति धेरै थियो कि कतिपयलाई सुरक्षित स्थान खोज्नसमेत हम्मेहम्मे पर्‍यो। स्थानीय सुरक्षाकर्मी र व्यवस्थापकले भीड नियन्त्रण गर्न निकै मिहिनेत गर्नु परेको थियो। महोत्सव आयोजक समितिका अनुसार, यो महोत्सवको हालसम्मकै सबैभन्दा बढी दर्शक उपस्थित भएको दिन रहेको सांस्कृतिक संयोजक सन्तोष खड्काले जानकारी दिए।

महोत्सव अवलोकन गर्न आएका स्थानीय दर्शकहरू निकै उत्साहित देखिन्थे। तुलसीपुरबाट आएका एक दर्शकले भने, “यति धेरै भीड होला भनेर सोचेको थिइनँ। ज्योति मगर र टंक तिमिल्सिनाको प्रस्तुति साँच्चै नै दमदार रह्यो।”

अर्का दर्शकका अनुसार, लोकदोहोरी गायक गायिकाहरूको प्रस्तुति महोत्सवको मुख्य आकर्षण बन्न सफल भएको छ।

तुलसीपुर चेम्बर अफ कमर्सको आयोजना तथा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाको संरक्षणमा सञ्चालन भइरहेको यो महोत्सवमा व्यापारिक स्टल, कृषि प्रदर्शनी, बालउद्यान, सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू लगायत विभिन्न गतिविधिहरू समेटिएका छन्। चर्चित कलाकारहरूको प्रस्तुति महोत्सवको मुख्य आकर्षण बनेको छ।

आयोजकका अनुसार, बाँकी दिनहरूमा पनि लोक तथा आधुनिक गायनका चर्चित कलाकारहरूको प्रस्तुति रहनेछ। महोत्सव फागुन १६ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ।

दाङ,१४ फागुन । महाशिवरात्रिको अवसरमा श्रद्धालु भक्तजनहरूको सुविधाका लागि तुलसीपुरमा शुद्ध पिउनेपानी वितरण गरिएको छ।

तुलसीपुर नगर जेसिज, लायन्स क्लब अफ तुलसीपुर इसान, र रोट्रयाक्ट क्लब अफ तुलसीपुरको संयुक्त आयोजनामा तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१२ मा रहेको श्री सिद्धेश्वर शिव मन्दिरमा पानी वितरण गरिएको हो।

तुलसीपुर नगर जेसिजका अध्यक्ष सन्दीप भुसालको अध्यक्षता तथा वडा नं. १२ का वडा अध्यक्ष खुसीराम चौधरीको प्रमुख आतिथ्यता तथा मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष डिल्लीबहादुर बस्नेत विशिष्ट आतिथ्यतामा कार्यक्रम गरी पिउने पानी वितरण गरिएको हो।

अनुसार शिवरात्रिका दिन मन्दिरमा आउने भक्तजनहरूलाई स्वच्छ पिउनेपानी उपलब्ध गराउन उक्त कार्यक्रम गरिएको तुलसीपुर नगर जेसिजका अध्यक्ष भुषालले जानकारी दिए।

उक्त अवसरमा वडाध्यक्ष खुसीराम चौधरी , रोट्रयाक्ट क्लब अफ तुलसीपुरका अध्यक्ष किरण पुन ,लायन्स क्लब अफ इशानका अध्यक्ष रमेश रेग्मी,ले समाजसेवा र सामुदायिक विकासका यस्ता गतिविधिहरूले सकारात्मक सन्देश दिने विश्वास व्यक्त गरे।

कार्यक्रम संयोजक दीपक केसीको स्वागत मन्तव्यबाट सुरु भएको कार्यक्रमको सहजीकरण तुलसीपुर नगर जेसिजका महासचिव बुद्धि सापकोटाले गरेका थिए।

दाङ, १२ फागुन – दाङको तुलसीपुरमा अटो र मोटरसाइकल आपसमा ठोक्किँदा एक जना घाइते भएका छन्।

शनिबार दिउँसो करिब सवा १ बजे तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-७, ग्वारखोला नजिकै तुलसीपुरबाट घोराहीतर्फ जाँदै गरेको रा १ ह ५३९८ नम्बरको अटो र सोही दिशाबाट जाँदै गरेको भे ५ प ७१५१ नम्बरको मोटरसाइकल ठोक्किएको हो।

दुर्घटनामा मोटरसाइकल चालक कैलाली धनगढी उपमहानगरपालिका-५, हस्नापुर घर भई हाल दाङ तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-१५ बस्ने ३९ वर्षीय हरि प्रसाद चौधरी घाइते भएका छन्। उनको अनुहार र बायाँ हातमा चोट लागेको छ। उनलाई उपचारका लागि सीटी अस्पताल लगिएको छ, जहाँ उनको अवस्था सामान्य रहेको बताइएको छ।

घटनापछि अटो चालक तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-५ निवासी ३२ वर्षीय राम बहादुर चौधरीसहित दुबै सवारी साधनलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। दुर्घटनाका सम्बन्धमा थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

काठमाडौं,१२ फागुन । कास्कीस्थित ब्यारेकमा झुन्डिएको अवस्थामा मृत भेटिएकी सशस्त्र प्रहरी बलकी इन्स्पेक्टर सन्तोषी महतको मृत्यु प्रकरण नयाँ मोडमा पुगेको छ। महतको परिवारले आत्महत्या दुरुत्साहनको आरोप लगाउँदै अर्का इन्स्पेक्टरविरुद्ध किटानी जाहेरी दिएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका प्रमुख एसपी श्यामबाबु ओलियाले जाहेरी दर्ता भएको पुष्टि गरेका छन्। अब दर्ता प्रक्रियापछि पक्राउ पुर्जी जारी गरी आवश्यक अनुसन्धान अघि बढाइने उनले जानकारी दिए।

महतको परिवारले सशस्त्र प्रहरी बलका १६ बेसिकका एक इन्स्पेक्टरसँग उनको प्रेम सम्बन्ध रहेको दाबी गरेको छ। तर, पछिल्लो समय उनीहरूको सम्बन्धमा दरार आएपछि मानसिक तनावका कारण महतले आत्महत्या गरेको परिवारको भनाइ छ।

छानबिन समिति गठन
घटनाको छानबिन गर्न सशस्त्र प्रहरी बलको हेडक्वाटरले ५ सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको छ। डीआईजी लक्ष्मण सिंहको नेतृत्वमा गठित समितिले घटनाको सत्यतथ्य पत्ता लगाउने जिम्मेवारी पाएको छ। सशस्त्र प्रहरी बलका प्रवक्ता डीआईजी कुमार न्यौपानेका अनुसार समितिले छिट्टै अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नेछ।

तालिमकै क्रममा मृत्यु
सिन्धुपाल्चोककी महत १७ बेसिक (२०८१) की इन्स्पेक्टर थिइन्। उनले २०७२ सालमा सशस्त्र प्रहरीमा सिपाहीका रूपमा सेवा सुरु गरेकी थिइन्। २०७८ सालमा असईमा नाम निकालेपछि उनले २०८१ सालमा इन्स्पेक्टर तालिम सुरु गरेकी थिइन्। पोखरास्थित हुल तथा दंगा व्यवस्थापन तालिम शिक्षालय लामापाटन ब्यारेकमा तालिमकै क्रममा उनी महिला शौचालय नजिकको बिममा झुन्डिएको अवस्थामा फेला परेकी थिइन्।

प्यूठान,११ फागुन । प्यूठानको माण्डवी गाउँपालिका–२ रातामाटेमा शनिबार हत्या गरिएको अवस्थामा भेटिएका ६० वर्षीय रामबहादुर परियार र उनकी ५६ वर्षीया श्रीमती हुकुमा परियारको हत्या अभियोगमा भतिजा नाता पर्ने ३४ वर्षीय पंकज नेपाली पक्राउ परेका छन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय प्यूठानका डिएसपी दिपेश बस्यालका अनुसार घटनाको सूचना दिने व्यक्ति नै हत्यारा रहेको खुलेको छ। शनिबार मध्यान्ह पंकजले प्रहरीलाई हत्या भएको सूचना दिएका थिए। तर, अनुसन्धानको क्रममा उनै दोषी रहेको पुष्टि भएको छ।

डिएसपी बस्यालका अनुसार घटनापछि प्रहरीले पंकजसहित पाँच/छ जनालाई निगरानीमा राखेको थियो। अनुसन्धानका क्रममा उनले दिएको बाझिएको बयानकै आधारमा शंका उब्जिएको र आइतबार मध्यान्ह १२ बजेपछि पंकजमाथि मात्र केन्द्रित भएर अनुसन्धान गरिँदा उनले हत्या स्वीकार गरेको बताइएको छ।

भित्री रिसले बनायो अपराधी :

प्रहरीका अनुसार पंकजका काका-काकीले गाली गर्ने, घर नआउन भन्ने, विवाह गर्न नसकेको जस्ता कारणले रुष्ट थिए। त्यही रिसको कारण शुक्रबार राति अत्यधिक मदिरा सेवन गरी हत्या योजनाका साथ उनी काकाको घर पुगेका थिए।

पक्राउ परेका पंकजले प्रहरीसमक्ष दिएको बयानअनुसार उनले राति १०:३० बजेतिर घरको दोस्रो तलाको झ्यालबाट प्रवेश गरेका थिए। त्यसपछि भुइँ तलामा ओर्लिएर पालैपालो दुवै जनालाई घनले हिर्काएर हत्या गरेका थिए। घटनापछि काकी हुकुमाको पटुका भित्र रहेको २२० रुपैयाँ समेत लिएर गएका थिए। प्रहरीले हत्या गर्न प्रयोग गरिएको घन घटनास्थलभन्दा ५० मिटर दक्षिण फेला पारेको छ।

डिएसपी बस्यालका अनुसार मृतक रामबहादुर मिस्त्रीको काम गर्थे, जसकारण उनको घरमा घन उपलब्ध थियो। अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार घटनालगत्तै पंकज कतै फरार भएका थिएनन्, तर उनले बाझिएको बयान दिएकाले प्रहरीको अनुसन्धान उनैमाथि केन्द्रित भएको थियो।

जाजरकोट,११ फागुन। भूकम्प प्रभावित क्षेत्र जाजरकोटमा ११ वटा विद्यालय भवन निर्माण गरिने भएको छ। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको समन्वयमा जापान सरकार र तत्कालीन पुनर्निर्माण परियोजना (जाइका) को सहयोगमा भेरी नगरपालिका र नलगाड नगरपालिकाका भूकम्पले जीर्ण बनेका विद्यालय भवन पुनर्निर्माण गरिनेछ।

गत वर्ष कात्तिक १७ गते जाजरकोटको बारेकोट गाउँपालिका–१, रामीडाँडा केन्द्रविन्दु भएर गएको भूकम्पले विद्यालय भवनहरूमा ठूलो क्षति पु¥याएको थियो। त्यसयता विद्यार्थीहरू खुला आकाशमुनि अध्ययन गर्न बाध्य भएका थिए। भौतिक संरचनाको अभावले गुणस्तरीय शिक्षामा असर परेपछि भूकम्प प्रतिरोधी भवन निर्माण गरिने निर्णय गरिएको हो।

भेरी नगरपालिका र नलगाड नगरपालिकाका ११ वटा विद्यालयहरूको भौतिक संरचना निर्माणका लागि ३७ करोडभन्दा बढी बजेट विनियोजन गरिएको छ। सुविधासम्पन्न र गुणस्तरीय भवन निर्माण गरिने जानकारी तत्कालीन पुनर्निर्माण परियोजना (जाइका) नेपालका इन्जिनियर विनोद केसीले जानकारी दिए।

भेरी नगरपालिका–१३ स्थित भगवती माध्यमिक विद्यालयमा जापान सरकारको सहयोगमा नौ कोठे भवनसहित शौचालय तथा फर्निचर निर्माण गर्न तीन करोड १२ लाख ८९ हजार रुपियाँको सम्झौता गरिएको छ। निर्माण कार्य २०८३ साउन ४ गते सम्पन्न गरिनेछ। भेरी नगरपालिका र नलगाड नगरपालिकामा १२ कोठे, नौकोठे, छकोठे तथा चारकोठे बालमैत्री र लैङ्गिकमैत्री भवन निर्माण गरिनेछ।

नेपाल सरकार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयसँगको सहकार्यमा जापान सरकारको आर्थिक सहयोगमा तत्कालीन पुनर्निर्माण परियोजना (जाइका) का नेपाल निर्देशक मास्तुकी बिज्जुकीले शिलान्यास गरेका हुन् । उनले भूकम्पबाट जीर्ण भएका विद्यालय भवन पुनर्निर्माण गरिनु विद्यार्थीहरूको शिक्षामा सहयोगी हुने बताए ।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका सहसचिव जीवन भण्डारीका अनुसार भवन अभावकै कारण शिक्षाको गुणस्तरमा असर परेको छ। नयाँ भवन निर्माणपछि आर्थिक रूपमा कमजोर विद्यार्थीहरूले पनि गुणस्तरीय शिक्षा पाउने अपेक्षा गरिएको छ। भूकम्प प्रतिरोधी भवन आपत्कालीन समयमा सर्वसाधारणका लागि सुरक्षित आश्रयस्थलका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने पनि बताइएको छ।निर्माण कार्य १८ महिनाभित्र सम्पन्न गरिनेछ बताइएको छ।

बाँके,११ फागुन । बाँकेको राप्तिसोनारी गाउँपालिका–३ बैसास्थित हरियाली सामुदायिक वनको कम्दी करिडोरमा ९५ वटा क्यामेरा जडान गरिएको छ। यो जडान वन्यजन्तु गतिविधि अनुगमन, बासस्थान अध्ययन, तथा जैव विविधताको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले गरिएको डिभिजन वन कार्यालय बाँकीले जनाएको छ।

डिभिजन वन कार्यालय, बाँकेका डिभिजनल वन अधिकृत शङ्करप्रसाद गुप्ताका अनुसार, यी क्यामेराले वन्यजन्तुको आहोरदोहोर ट्र्याक गर्न मद्दत पुर्‍याउनेछ र मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणमा योगदान दिनेछ।

उनले थप जानकारी दिँदै भने कि डिभिजन वन कार्यालय अन्तर्गतका सबडिभिजन वन कार्यालयहरू जिल्लामा दिगो वन व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्न सक्रिय रूपमा संलग्न छन्। राष्ट्रिय वन व्यवस्थापन कार्यक्रम अन्तर्गत सामुदायिक वनबाट काठ तथा दाउरा संकलन गर्ने कार्य गत कात्तिकदेखि सञ्चालनमा छ।

साथै, वन कार्यालयका अनुसार, सामुदायिक वन समूह, पदाधिकारी, तथा उपभोक्ताहरूलाई वन व्यवस्थापन, सुशासन, तथा संस्था सञ्चालन प्रक्रियाका सम्बन्धमा जानकारी गराउन विभिन्न अन्तर्क्रिया तथा छलफल कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिएको छ।