काठमाण्डौं,७ माघ । नेपालको कूल सार्वजनिक ऋण २८ खर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को सुरुमा २६ खर्ब ७४ अर्ब रुपैयाँ रहेको ऋण पुस मसान्तसम्म आइपुग्दा एक खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी बढेर २८ खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको हो।

सरकारले तिर्न बाँकी रहेको यो ऋण देशको कूल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को करिब ४६ प्रतिशत बराबर छ। सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयका अनुसार कूल ऋणमध्ये ५३ प्रतिशत वैदेशिक ऋण र ४७ प्रतिशत आन्तरिक ऋण रहेको छ। रकमका आधारमा वैदेशिक ऋण करिब १४ खर्ब ८७ अर्ब रुपैयाँ र आन्तरिक ऋण करिब १३ खर्ब १९ अर्ब रुपैयाँ छ।

जीडीपीसँग तुलना गर्दा आन्तरिक ऋण २१.६ प्रतिशत र वैदेशिक ऋण २४.३५ प्रतिशत पुगेको छ। सरकारले यो आर्थिक वर्षमा करिब ५ खर्ब ९५ अर्ब रुपैयाँ ऋण उठाउने लक्ष्य लिएको छ, जसमा पुस मसान्तसम्म २ खर्ब १४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी उठाइसकेको छ।

यसैबीच, ऋणको साँवा र ब्याज तिर्न पनि ठूलो रकम खर्च भएको छ। सरकारले यसका लागि ४ खर्ब ११ अर्ब रुपैयाँ बजेट छुट्याएकोमा पुस मसान्तसम्म १ खर्ब ८७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी भुक्तानी गरिसकेको छ।

उमा भण्डारी ,७ माघ । प्रतिनिधिसभा सदस्य २०८२ को चुनावी सरगमी सुरूभएको छ । तीन प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र रहेको दाङका तीनवटै निर्वाचन क्षेत्रबाट उम्मेदवारहरुले मनोनयन दर्ता गराएका छन् ।

तीनवटै निर्वाचन क्षेत्रमा गरी ६२ जना उम्मेदवार चुनावी मैदानमा देखिएका छन । राजनीतिक दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारबीचको चुनावी प्रतिस्पर्धा कडा हुने देखिएको छ भने चुनावी माहोल पनि त्यसै गरि सुरु भएको छ ।

उम्मेदवारहरु आफ्ना चुनावी एजेण्डासहित चुनावी मैदानमा प्रतिस्पर्धामा देखिएका छन् । जिल्लामा संख्यात्मक रूपमा हेर्दा उम्मेदवारको भीड देखिए पनि लैङ्गिक प्रतिनिधित्व भने अत्यन्त कमजोर रहेको छ ।

दाङका तीनवटा निर्वाचन क्षेत्रमध्ये क्षेत्र नं. १ मा १४ जनाले मनोनयन दर्ता गराएका छन् । ती मध्ये महिलाको सँख्या शुन्य छ । यस्तै, क्षेत्र नं.२ मा २३ जनाले मनोनयन दर्ता गराउँदा २ जना मात्रै महिला उम्मेदवार छन् । भने क्षेत्र नं. ३ बाट २५ जनाको मनोनयन दर्ता हुँदा महिला उम्मेदवार एकजना मात्रै देखिन्छन् ।

कुल ६२ जना उम्मेदवारहरु रहँदा तीनजना अर्थात महिला उम्मेदवारको सँख्या ८ प्रतिशत मात्रै देखिएको छ । महिला उम्मेदवारको न्यून उपस्थितिले संविधानले परिकल्पना गरेको समानुपातिक र समावेशी राजनीति कमजोर देखाएको छ ।

राजनीतिक दलहरूले महिला सहभागिताबारे सार्वजनिक रूपमा प्रतिबद्धता जनाए पनि प्रत्यक्ष निर्वाचनमा टिकट वितरण गर्दा ती प्रतिबद्धता व्यवहारमा देखाएका छैनान । चुनाव जित्ने सम्भावना, संगठनभित्रको पहुँच र आर्थिक स्रोतलाई प्राथमिकता दिँदा महिलाहरू पछाडि पर्ने गरेको देखिन्छ।

दाङका प्रमुख राजनीतिक दलहरू नेपाली काँग्रेस, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत माक्र्सवादी–लेनिनवादी), नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले तीनवटै निर्वाचन क्षेत्रमा महिला उम्मेदवार दिएका छैनान ।

काँग्रेसबाट दाङ निर्वाचन क्षेत्र नं. १ मा योगेन्द्र चौधरी, क्षेत्र नं. २ मा किरण किशोर घिमिरे र क्षेत्र नं. ३ मा दिपक गिरी उम्मेदवार बनेका छन्।

नेकपा एमालेबाट निर्वाचन क्षेत्र नं. १ रेवतीरमण शर्मा, क्षेत्र नं. २, शंकर पोखेल र क्षेत्र नं. ३ मा घनश्याम पाण्डे चुनावी मैदानमा छन्।

नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले क्षेत्र नं. १ मा मेटमणी चौधरी, क्षेत्र नं. २ मा निर्मल आचार्य र क्षेत्र नं ३ मा धनबहादुर मास्कीलाई उम्मेद्वार बनाएको छ ।

नेकपा माओवादीले क्षेत्र न.१ मा प्रकाश शाह र दाङ–३ मा बलबहादुर ओलीलाई उम्मेदवार बनाएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले दाङ १ मा देवराज पाठक , दाङ–२ मा विपिन कुमार आचार्य र दाङ–३ मा कमल सुबेदी उम्मेदवार बनाएको छ । यी प्रमुख दलका उम्मेदवारमध्ये एक जना पनि महिला छैनन्।

महिला उम्मेदवारहरू प्रायः स्वतन्त्र वा साना दलबाट मात्रै देखिनु राजनीतिक संरचनाको वास्तविक तस्वीर हो। दाङ–२ मा स्वतन्त्र उम्मेदवार विष्णु कुमारी भुसाल र कल्पना लामा तथा दाङ–३ मा राष्ट्रिय जनमोर्चाकी कमला जीसी , जनता समाजवादीकि शोभा डाँगी, आम जनता पार्टीकि माण्डबी नेपाली गरी पाँच जना महिला उम्मेदवार हुन्।

उनीहरूको उम्मेदवारीले महिलाको राजनीतिक उपस्थितिलाई संकेत गरे पनि संख्या र दलगत समर्थनका हिसाबले त्यो पर्याप्त छैन। शुन्य जस्तै हो ।

महिलालाई उम्मेदवार बनाउने मात्रै होइन, चुनावी खर्च, संगठनको साथ, प्रचार–प्रसारमा समान अवसर र नेतृत्व विकासका कार्यक्रम आवश्यक हुने राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

सामाजिक र पारिवारिक जिम्मेवारी, आर्थिक निर्भरता र राजनीतिक संस्कृतिका कारण महिला अझै पनि प्रत्यक्ष चुनावबाट पछि पर्दै आएका छन्।

दाङ ,६ माघ । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन २०८२ अन्तर्गत दाङ निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ मा विभिन्न राजनीतिक दल र स्वतन्त्रतर्फ गरी १६ जना उम्मेदवारले मनोनयन दर्ता गराएका छन्।

निर्वाचन आयोग, नेपालका अनुसार दर्ता भएका उम्मेदवारहरूमध्ये अधिकांश पुरुष रहेका छन् भने एक जना महिला उम्मेदवार पनि समावेश छिन्।

राजनीतिक दलतर्फ नेपाली काँग्रेसबाट दिपक गिरी , नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी लेनिनवादी)बाट घनश्याम पाण्डे, मंगोल नेशनल अर्गनाइजेसनबाट घनश्याम चौधरी, राष्ट्रिय जनमोर्चाबाट कमला जीसी, नेशनल रिपब्लिक नेपालबाट प्रितम चौधरीले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् ।

श्रम संस्कृति पार्टीबाट टोपबहादुर महतरा, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट दामोदर भण्डारी , राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट कमल सुबेदी, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीबाट धनबहादुर मास्की र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)बाट बलबहादुर ओलीले मनोनयन दर्ता गराएका छन्।

यसैगरी ,स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा गोपाल वली, सुरेश नेपाली, महेश डाँगी, यमबहादुर बस्नेत, भरत परियार र इन्द्रबहादुर बस्नेतले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्।

उम्मेदवारहरूको उमेर ३१ वर्षदेखि ६३ वर्षसम्म रहेको छ। अब उम्मेदवारहरू आ–आफ्ना चुनावी एजेन्डा लिएर मतदातामाझ पुग्ने तयारीमा जुटेका छन्।

दाङ,६ माघ । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनअन्तर्गत दाङ निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा विभिन्न राजनीतिक दल तथा स्वतन्त्र गरी ६ जना उम्मेदवारले मनोनयन दर्ता गराएका छन्।

निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार यो समाचार तयार पार्दासम्म ६ जनाले आ–आफ्नो दल तथा स्वतन्त्र रूपमा उम्मेदवारी दिएका हुन्।

उम्मेदवारहरूमा नेपाली कांग्रेसबाट योगेन्द्र चौधरी, नेशनल रिपब्लिक नेपालबाट मिनबहादुर ठेडी मगर, मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशनबाट खुमबहादुर गाहा मगर, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट विनय बिसी, राष्ट्रिय जनमोर्चाबाट गणेशप्रसाद आचार्य र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)बाट प्रकाश शाह रहेका छन्।

मनोनयन दर्ता गराउने सबै उम्मेदवार पुरुष रहेका छन्। निर्वाचन आयोगका अनुसार उम्मेदवारहरूको उमेर ३२ वर्षदेखि ५१ वर्षसम्म रहेको छ।

आगामी निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरू आ–आफ्ना एजेन्डासहित मतदातामाझ जाने तयारीमा जुटिसकेका छन्। निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयका अनुसार मनोनयन दर्ता प्रक्रिया बिहान १० बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ।

काठमाडौं,५ माघ । मेडिकल व्यवसायी तथा नागरिक बचाउ महाअभियानका संयोजक दुर्गा प्रसाईं पक्राउ परेका छन् । उनी पोखराबाट पक्राउ परेका हुन् ।
प्रसाईंमाथि अनुसन्धान गर्न भन्दै निर्वाचन आयोगले प्रहरीका दुई निकायलाई पत्राचार गरेपछि उनलाई पक्राउ गरिएको हो । आयोगले प्रहरीको साइबर ब्यूरो र जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंलाई अनुसन्धानका लागि पत्र पठाएको थियो ।

कांग्रेसको विशेष महाधिवेशन पक्षले ५२ करोड रुपैयाँ बुझाएर निर्वाचनको नतिजा आफ्नो पक्षमा पारेको दाबी गर्दै प्रसाईंले केही समयअघि एक भिडियो सार्वजनिक गरेका थिए । उक्त भिडियोमा गरिएको आरोपलाई लिएर आयोगले गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाउँदै अनुसन्धान अघि बढाएको हो ।

प्रसाईंमाथि निर्वाचन कसुरसम्बन्धी ऐन तथा मुलुकी फौजदारी संहिता अन्तर्गतका कसुरमा कारबाही हुनुपर्ने मागसहित आयोगले प्रहरीलाई पत्राचार गरेको बताइएको छ । प्रहरीले हाल प्रसाईंलाई नियन्त्रणमा राखी घटनाबारे थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।

दाङ,५ माघ। नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले दाङका तीनवटै प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार टुंगो लगाएको छ ।

पार्टी नेतृत्वले दाङ क्षेत्र नम्बर–१ मा मेटमणि चौधरी, क्षेत्र नम्बर–२ मा निर्मल आचार्य र क्षेत्र नम्बर–३ मा धनबहादुर मास्कीलाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरेको हो ।

नेकपाका नेता मेटमणि चौधरीले तीनै क्षेत्रमा उम्मेदवार टुंगो लागेको जानकारी दिएका छन् । दाङ–१ बाट उम्मेदवार बनेका चौधरी लगातार निर्वाचन जित्दै आएका नेता हुन् ।

उनले २०७४ सालमा बाम गठबन्धनको समर्थनमा नेकपा एमालेबाट तथा २०७९ सालमा कांग्रेस–माओवादी केन्द्र गठबन्धनको बलमा नेकपा एकीकृत समाजवादीबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका थिए ।

यही क्षेत्रबाट उम्मेदवारीको दाबेदारी गरिरहेका पूर्वमुख्यमन्त्री कुलप्रसाद केसीले टिकट नपाए बागी उम्मेदवारी दिने संकेत गर्दै आएका छन् । तर पार्टी नेतृत्वले चौधरीलाई नै उम्मेदवार बनाएको छ, जसले पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढ्ने संकेत देखिएको छ ।

दाङ–२ बाट उम्मेदवार बनेका निर्मल आचार्य यसअघि २०७० सालको दोस्रो संविधान सभा निर्वाचनमा दाङ क्षेत्र नम्बर–३ बाट नेकपा माओवादी केन्द्रको तर्फबाट उम्मेदवार बनेका थिए ।

त्यस्तै, दाङ–३ बाट उम्मेदवार बनेका धनबहादुर मास्की हाल लुम्बिनी प्रदेश सभा सदस्य तथा लुम्बिनी प्रदेशका पूर्वअर्थमन्त्री हुन् ।

उनले २०७९ सालको निर्वाचनमा कांग्रेस–माओवादी केन्द्र–नेकपा एस गठबन्धनको समर्थनमा नेकपा माओवादी केन्द्रको तर्फबाट दाङ क्षेत्र नम्बर–३ (२) बाट विजय हासिल गरेका थिए ।

यता, नेकपा एमालेले दाङ क्षेत्र नम्बर–३ मा घनश्याम पाण्डेलाई उम्मेदवार बनाइसकेको छ भने क्षेत्र नम्बर–१ र २ मा अझै उम्मेदवार टुंगो लागेको छैन । नेपाली कांग्रेस दाङका कुनै पनि क्षेत्रमा उम्मेदवारी टुंग्याएका छैनन् ।

दाङ,४ माघ । प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ का लागि दाङमा निर्वाचन प्रहरी भर्ना प्रक्रियाअन्तर्गत शारीरिक तन्दुरुस्ती तथा शारीरिक सहनशीलता परीक्षणको तालिका सार्वजनिक गरिएको छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङका अनुसार घोराही उपमहानगरपालिका–१७ गुलरीयामा रहेको नेपाल प्रहरी स्कूलको खेलकुद मैदानमा माघ ५, ६ र ७ गते शारीरिक परीक्षण सञ्चालन हुनेछ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङका प्रहरी प्रवक्ता डिएसपी चक्रबहादुर शाहका अनुसार परीक्षा दुई सिफ्टमा सञ्चालन हुनेछ। बिहान ९ बजेदेखि १२ बजेसम्म पहिलो सिफ्ट र दिउँसो १ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म दोस्रो सिफ्ट तोकिएको छ।

उम्मेदवारहरूले प्रवेशपत्र र नागरिकता अनिवार्य रूपमा साथमा ल्याउनुपर्नेछ। साथै परीक्षा सुरु हुनुभन्दा कम्तीमा एक घण्टा अगाडि परीक्षण स्थलमा उपस्थित हुनुपर्ने सूचनामा उल्लेख गरिएको छ। तोकिएको मिति र समयमा उपस्थित नहुने उम्मेदवारको दरखास्त स्वतः रद्द हुने डिएसपी शाहले जानकारी दिए।

परीक्षामा सहभागी हुने पुरुष उम्मेदवारले गेम ड्रेस र पी.टी. जुत्ता तथा महिला उम्मेदवारले ट्रयाकसुट र पी.टी. जुत्तामा उपस्थित हुनुपर्नेछ।

सूचनाअनुसार जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङ, इलाका प्रहरी कार्यालय तुलसीपुर तथा वडा प्रहरी कार्यालय लमहीबाट निर्वाचन प्रहरीका लागि आवेदन दर्ता भएका उम्मेदवारहरूको भर्ना छनोट प्रक्रिया माघ ५ गते बिहान ७ बजेदेखि १२ बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ।

यस्तै सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालका कार्यालयहरूमा निर्वाचन प्रहरीका लागि आवेदन दिएका उम्मेदवारहरूको भर्ना छनोट प्रक्रिया माघ ७ गते दिउँसो १ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म तोकिएको छ।

शारीरिक सहनशीलता परीक्षणअन्तर्गत १८ देखि ३० वर्ष उमेर समूहका उम्मेदवारहरूका लागि १ हजार ६ सय मिटर दौड, सिटअप र पुशअप समावेश गरिएको छ। पुरुष उम्मेदवारले १ हजार ६ सय मिटर दौड १० मिनेटमा र महिला उम्मेदवारले १२ मिनेटमा पूरा गर्नुपर्नेछ। सिटअप र पुशअप पुरुषका लागि १० पटक र महिलाका लागि ५ पटक तोकिएको छ।

३० वर्षभन्दा माथि उमेर समूहका उम्मेदवारको हकमा प्रत्येक पाँच वर्ष उमेर बढेअनुसार २.२ मिनेट समय थप गरिने व्यवस्था गरिएको छ। शारीरिक परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने उम्मेदवार मात्र लिखित परीक्षामा सहभागी हुन पाउने जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङले जनाएको छ।

काठमाडौं,२ माघ । नेपाली कांग्रेसका गगन थापा सभापति रहेको समूहलाई शुक्रबार निर्वाचन आयोगको गेटमै रोकिएको छ। उक्त समूह अपराह्न निर्वाचन आयोग पुगे पनि आयोगको गेटमै रोकिएको हो।

थापा समूहकी केन्द्रीय सदस्य प्रतिमा गौतमका अनुसार सो समयमा शेरबहादुर देउवा समूह पहिले नै निर्वाचन आयोगभित्र रहेकाले आफूहरू भित्र प्रवेश नगरेको जानकारी दिइन्।

देउवा समूह विशेष महाधिवेशनको पक्षमा हस्ताक्षर गरेका ८८५ जना महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षर फिर्ता गरिएको प्रमाण बुझाउन निर्वाचन आयोग पुगेको थियो।

उता, थापा समूहले महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षर फिर्ता गरिएको भन्ने दाबीलाई राजनीतिक प्रोपोगाण्डा मात्र भएको भन्दै निर्वाचन आयोग कार्यालय घेराउ गर्न पुगेको जनाएको छ।

दाङ,२९ पुस । तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडा नम्बर २ अन्तर्गत खैरीपुर–अस्वार जोड्ने भमके खोलामा करिब सवा एक करोड रुपैयाँको लागतमा पुल निर्माण हुने भएको छ । मङ्गलबार एक कार्यक्रमका बीच पुलको शिलान्यास समेत गरिएको छ।

वडा नम्बर २ का वडा अध्यक्ष भीम योगीको अध्यक्षता तथा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख टिकाराम खड्काको प्रमुख अतिथितामा उक्त पुलको शिलान्यास भएको हो।

कार्यक्रममा वडा नम्बर ३ का वडा अध्यक्ष विजय वि.के. तथा वडा नम्बर ८ का वडा अध्यक्ष घर्मबहादुर ओली विशिष्ट अतिथिका रूपमा उपस्थित थिए । साथै, स्थानीय समाजसेवी, जनप्रतिनिधि र सर्वसाधारणको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो ।

कार्यक्रमको सहजीकरण वडा नम्बर २ का वडा सचिव सन्तोष न्यौपानेले गरेका थिए । पुल निर्माणपछि खैरीपुर–अस्वार क्षेत्रका स्थानीयवासीलाई आवतजावतमा सहजता हुने र क्षेत्रको विकासमा टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

दाङ,२९ पुस । राप्ती राजमार्गअन्तर्गत दाङ र सल्यान जोड्ने पैयाँखोरे–राम्री सडक खण्ड स्तरोन्नति गर्न दैनिक ६ घण्टा सवारी आवागमन बन्द गरिने भएको छ ।

सडक स्तरोन्नति तथा चौडा गर्ने कार्यका कारण निश्चित समयका लागि सवारी आवागमन बन्द गर्न लागिएको सडक डिभिजन कार्यालय दाङले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार पैयाँखोरे हुँदै हर्नेटीदेखि राम्रीसम्मको सडक खण्ड आगामी माघ ८ गतेदेखि माघ २५ गतेसम्म दैनिक बिहान ११ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म पूर्ण रूपमा बन्द रहनेछ ।

सडक डिभिजन कार्यालय दाङका प्रमुख इन्जिनियर दीपेन्द्रबहादुर विष्टले यस सडक खण्डमा सडक चौडा गर्ने काम तीव्र गतिमा भइरहेको बताए । गत वर्ष राम्री–कपुरकोट सडक खण्डमा दिउँसो सवारी आवागमन बन्द गरेर काम गर्दा सहज भएको अनुभवका आधारमा यस वर्ष पनि सोही मोडालिटी अपनाइएको उनले जानकारी दिए ।

निर्माण अवधिभर साना तथा अत्यावश्यक सवारी साधनका लागि वैकल्पिक मार्गको व्यवस्था गरिएको जनाइएको छ । सल्यानका प्रमुख जिल्ला अधिकारी महेन्द्रकुमार सापकोटाका अनुसार यात्रुहरूले पैयाँखोरिया–सातावास–किमुचौर–कपुरकोट सडक तथा तुलसीपुर–कालिमाटी–लुहाम सडकलाई वैकल्पिक मार्गका रूपमा प्रयोग गर्न सक्नेछन् ।