अन्योलपूर्ण इरान युद्धको अन्त्य

काठमाडौँ,१ चैत । डोनाल्ड ट्रम्प लामो समयसम्म चल्ने सैन्य संलग्नताबाट बच्न र ऊर्जा बजारमा पर्ने असर सीमित राख्न चाहन्छन्, तर इजरायल भने आक्रामक रणनीतिमा अघि बढिरहेको बताइएको छ।

विश्लेषणअनुसार इरानले वर्तमान संघर्षलाई अस्तित्वकै प्रश्नका रूपमा हेरेको छ। यही कारण युद्ध सहजै रोक्ने अवस्था नदेखिएको उल्लेख गरिएको छ।

सन् १९४५ मा पारित संयुक्त राष्ट्रसंघको चार्टरले आत्मरक्षाबाहेक बल प्रयोग गर्न निषेध गरेको भए पनि इतिहासमा भएका धेरै युद्धले यस सिद्धान्त उल्लंघन गरेका छन्। हालको युद्ध पनि अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत भएको टिप्पणी गरिएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले कहिले इरानमा शासन परिवर्तनको कुरा गरेका छन् भने कहिले यो अभियान केवल आणविक तथा ब्यालिस्टिक मिसाइल केन्द्र र नौसैनिक संरचना नष्ट गर्ने लक्ष्यमा सीमित रहने बताएका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले भने इरानलाई बिनासर्त आत्मसमर्पण गर्न आह्वान गरेका छन्।

युद्धका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा पनि प्रभाव देखिएको छ। कच्चा तेलको मूल्य करिब २९ प्रतिशत बढेर प्रतिब्यारेल झन्डै १२० डलरसम्म पुगेको बताइएको छ।

यसबीच इरानले खाडी क्षेत्रका अमेरिकी सैन्य अड्डा तथा ऊर्जा संरचनामा आक्रमण गरेको र विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने हर्मुज जलडमरू मा दबाब बढाएको बताइएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि इरानको शासन परिवर्तन भए पनि त्यसपछि स्थिर र मध्यमार्गी सरकार आउने सुनिश्चितता छैन। बरु क्षेत्रीय अस्थिरता, चरमपन्थ र आणविक जोखिम बढ्ने सम्भावना रहेको उनीहरूको भनाइ छ।

यसैबीच बेन्जामिन नेतन्याहु नेतृत्वको इजरायलले इरान, गाजा र हिजबुल्लाहविरुद्ध “पूर्ण विजय” हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको बताइएको छ। तर यस्तो लक्ष्यले युद्ध झनै लम्बिन सक्ने र क्षेत्रीय तनाव बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ।