अमेरिका–इरान तनावबीच कूटनीतिक वार्तामाथि प्रश्न

काठमाडौं,२९ चैत । अमेरिका–इरानबीच बढ्दो तनावका बीच कूटनीतिक वार्ताको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ। जापानस्थित इरानी दूतावास जापान ले सैन्य आक्रमणबाट प्राप्त गर्न नसकिएका उद्देश्य कूटनीतिमार्फत थोपर्न नसकिने स्पष्ट पारेको छ।
इस्लामाबादमा हालै सम्पन्न वार्तापछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा धारणा तीव्र भइरहेका बेला इरानले आफ्नो अडान पुनः दोहोर्‍याएको हो।

दूतावासले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत जारी गरेको वक्तव्यमा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स ले अघि सारेको ‘अन्तिम तथा उत्कृष्ट प्रस्ताव’ लाई एकपक्षीय भन्दै अस्वीकार्य ठहर गरेको छ। प्रस्ताव स्वभावतः पारस्परिक हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै कुनै एक पक्षले दबाब सिर्जना गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्न नमिल्ने जनाइएको छ।

वक्तव्यमा भान्सको “इरानले हाम्रो सर्त स्वीकार नगर्ने छनोट गरेको छ” भन्ने अभिव्यक्तिलाई पनि अस्वीकार गर्दै यसलाई जबरजस्ती तर्कको संज्ञा दिइएको छ। दूतावासका अनुसार यस्तो धारणा अर्को पक्षलाई युद्धमैदानमा असफल भएका मागहरू स्वीकार गर्न बाध्य पार्ने प्रयास हो, जुन कूटनीतिक सिद्धान्तविपरीत छ।
इरानले पछिल्लो द्वन्द्वको सुरुआत आफूबाट नभएको दाबीसमेत गरेको छ। साथै, भान्सका अभिव्यक्तिले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा थप गम्भीर बहस आवश्यक बनाएको उल्लेख गरिएको छ।

यसैबीच, अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड ले आफ्ना युद्धपोत युएसएस फ्रान्क ई. पिटरसन (डिडिजी–१२१) र युएसएस माइकल मर्फी (डिडिजी–११२) होर्मुज जलडमरूमध्य पार गर्दै जलमार्ग सुरक्षासम्बन्धी अभियान सुरु गरेको जनाएको छ।

तर इरानले अमेरिकी दाबी अस्वीकार गर्दै उक्त क्षेत्रमा कुनै पनि अमेरिकी जहाज प्रवेश नगरेको जनाएको छ। इरानी सेनाको खताम अल–अन्बिया केन्द्रीय मुख्यालयका प्रवक्ताका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजहरूको आवागमन इरानकै सशस्त्र बलको नियन्त्रणमा रहेको छ।

अमेरिका र इरानबीच बढ्दो आरोप–प्रत्यारोपले कूटनीतिक समाधानको सम्भावनालाई थप जटिल बनाउँदै लगेको विश्लेषण गरिएको छ।